اكبر منتجبی :افطاریهای شبهای ماه رمضان اگرچه بنا به سنت و نیت امر خیر برپا میشود تا رهتوشهای برای میزبانان باشد، اما برای اصلاحطلبانی كه این روزها هنوز به كاندیدای واحدی نرسیدهاند حكم كیمیاست تا در كنار هم بنشینند و بتوانند مشكل بهوجود آمده را حل كنند. شاید از همین زاویه بود كه هفته پیش در خیابان ملاصدرا و در افطاری اسحاق جهانگیری، ناخواسته گعدهای برپا شد و مهدی كروبی دبیركل حزب اعتماد ملی سومین طرح خود را برای ائتلاف اصلاحطلبان اعلام كرد تا بلكه این ایده، عملیاتی شود و در یك مكانیزم مشخص اصلاحطلبان به نامزد واحد برسند.
در این افطاری، البته به سیاق دیگر مراسم مشابه افراد سرشناس در كنار ناآشنایانی قرار گرفتند تا پس از راز و نیاز در پایان یك روز روزهداری بنابر یك سنت ایرانی، ترجیح بند انتخابات را تكرار كنند. پس كسانی همچون مهدی كروبی از حزب اعتماد ملی، محمدعلی نجفی و حسین مرعشی از حزب كارگزاران، مجید انصاری از مجمع روحانیون، صفدر حسینی از حزب مشاركت و دیگرانی نه به صفت حزبی كه به صفت حقیقی و شخصی خویش بحث انتخابات را پیش كشیدند و دیگران ضمن رد و بدل اخبار انتخاباتی جناح رقیب، حضور مهدی كروبی را مغتنم شمردند و دوگانه كروبی – خاتمی را مطرح كردند.
بههمین دلیل مهدی كروبی سومین طرح خود را، در قالب یك سوال مطرح كرد و از حاضران پرسید «آیا ایرادی دارد نامزدهای جبهه اصلاحات، همه با هم وارد فضای انتخابات شوند، با هم رقابت كنند و سپس براساس یك مكانیزم خاص و در یك زمان مشخص، آن كه اقبال بیشتری داشت، بماند و دیگران كنار بروند؟» این سوال كه ایده كروبی را در خود نهفته داشت، باعث شد بحث بر انتخابات ریاستجمهوری و طرح مورد نظر متمركز شود. در واقع كروبی در تكمیل سخنان خود یادآور شد كه این ایده میتواند، عملیاتی شود. پیشنهاد او این بود كه تمام كاندیداهای اصلاحطلب وارد گود انتخابات شوند. احزاب حامی آنها نیز به تبلیغ كاندیدای آنان بپردازند و سپس هر نامزد سفرهای استانی خود را آغاز كند.
بعد از یك پروسه زمانی مشخص، رقابتهای درونگروهی پایان یابد و سپس یك شورای حكمیت تشكیل شود و آن شورا اعلام كند كه چه كاندیدایی با اقبال بیشتر مردم روبهرو شده است و دیگران لازم است صحنه انتخابات را ترك كنند تا نامزد نهایی و اصلی اصلاحطلبان با رقیب یا رقیبان خود در جناح اصولگرا به رقابت بپردازد. كروبی گفت كه اگر این مكانیزم اجرایی شود خود او حاضر است تن به نتیجه نهایی شورای حكمیت بدهد. اگر نظر بر این بود كه آقای خاتمی یا هر كاندیدای دیگری با اقبال مردم روبهرو شده، او خود كنار میرود و تمام تلاشش را نیز برای پیروزی كاندیدای نهایی اصلاحطلبان انجام میدهد.
بعد از طرح موضوع توسط مهدی كروبی، حسین مرعشی سخنگوی حزب كارگزاران سخن گفت. او دو شرط برای اجرایی شدن این طرح یا ایده تعیین كرد و گفت «اولا لازم است این ایده به یك برنامه مشخص تبدیل شود و نباید منحصر به دو كاندیدا – خاتمی و كروبی – باشد. ثانیا باید همین ابتدا توافق كنیم كه چگونه و تحت چه شرایطی به كاندیدای واحد برسیم.»از قرار معلوم مدتی پیش در حزب مشاركت و در جلسات مجمع روحانیون كه با محوریت ائتلاف پیش میرود، مصطفی تاجزاده طرحی را مشابه این طرح ارایه كرده بود.
آنگونه كه حسین مرعشی به شهروند امروز گفت، طرح مزبور مبتنی بر این بود كه هر حزب كاندیدای خود را معرفی و سپس فعالیتهای حزبی خود را آغاز كند و بعد براساس یك نظرسنجی علمی، هر كس كه محبوبیت بیشتری داشت، در صحنه بماند و دیگران كنار بكشند.حسین مرعشی از همین زاویه در جلسه افطاری اسحاق جهانگیری، تاكید كرد كه همین ابتدا باید مشخص كنیم میخواهیم شورای حكمیت را مبنا قرار دهیم یا نظرسنجی را. به گفته او باید همین ابتدا به یك مدل مشخص برای توافق نهایی برسیم.مرعشی به كروبی گفت كه اگر این دو شرط لحاظ شود، ایده او ایده خوبی است و میتواند فرصتی را برای تمام كاندیداها ایجاد كند.
محمدعلی نجفی نیز كه خود از جمله كسانی است كه در معرض كاندیداتوری قرار دارد و نامش مدتی است كه مطرح شده، ضمن استقبال از طرح كروبی، تاكید كرد كه لازم نیست نامزدهای دیگر را وارد این مكانیزم كنیم. این الگو، مشابه رقابتهای درونجناحی آمریكاست. اكنون فقط آقای خاتمی و آقای كروبی مهمترین نامزدهای اصلاحطلبان هستند، پس بهتر است رقابتهای درونگروهی با همین دو نفر آغاز شود. هر دو بزرگوار سفرهای استانی خود را شروع كنند و نهایتا در موعد مقرر، بنابر مكانیزم از پیش اعلام شده، نتیجه اعلام شود تا چهره مقبولتر در صحنه بماند ودیگری میدان را واگذار نماید و به حمایت از رقیب بپردازد.اما برخلاف استقبال حسین مرعشی و محمدعلی نجفی، مجید انصاری كه عضو مجمع روحانیون مبارز است، با طرح مهدی كروبی در همان جلسه مخالفت كرد.
حسین مرعشی در خصوص مخالفت او میگوید:«آقای انصاری مخالفتش براین پایه استوار بود كه میگفت این مكانیزم باعث تخریب نامزدها و جبههبندی هواداران آنها علیه یكدیگر میشود و به همین علت نباید به سمت چنین الگویی پیش برویم.» البته در همان جلسه برخی، در پاسخ به مجید انصاری یادآور شدند كه این اتفاق را میتوان كنترل كرد. بدینصورت كه هم احزاب و هم كاندیداها به هواداران خود اعلام كنند، اختلافی در بین نیست و همه كاندیداها در واقع برای یك هدف به میدان آمدهاند. ضمن آن احزاب و كاندیداها نیز تعهد میدهند كه نهتنها یكدیگر را تخریب نكنند، بلكه به تقویت هم نیز بپردازند.
مرعشی مجددا در پاسخ به محمدعلی نجفی كه گفته بود «جز خاتمی و كروبی كس دیگری نامزد نشود و همین دو نامزد كافی است» گفته بود كه اتفاقا باید فرصت را در اختیار نامزدهای دیگر نیز قرار دهیم تا آنها بتوانند خود را به مردم معرفی و برنامهها و ایدههای خود را اعلام كنند. به گفته او لازم است كاندیداهای جدید نیز از چنین فرصتی كه در اختیار خاتمی و كروبی قرار میگیرد، استفاده كنند و افكار عمومی نیز با آنها آشنا شوند؛ «شاید اقبال با یكی از اینها بود.» بحثها كه بالا میگیرد، هر كس سخنی میگوید. حسین مرعشی به شهروندامروز گفت كه آقای صفدر حسینی عضو حزب مشاركت نیز با طرح آقای كروبی موافق بود اما صفدر حسینی به شهروندامروز پاسخ دیگری داد. او گفت: «ما در مجمع روحانیون یك مكانیزم تعریف شده داریم.
فكر میكنم بهتر است كه آن سازوكار را دنبال كنیم.» در واقع او در گفتوگو با شهروند، با طرح بحث نشستهای مجمع روحانیون برای ائتلاف، مخالفت تلویحی خود را با طرح كروبی اعلام كرد. اگرچه مرعشی میگوید در آن جلسه صفدر حسینی دیدگاه مثبتی به طرح آقای كروبی داشت. با این حال عضو جبهه مشاركت میگوید: «به نفع اصلاحطلبان است كه آن سازوكار مجمع روحانیون را دنبال كنند. چراكه در آنجا تمام احزاب و گروهها نماینده دارند. بالاخره دبیران كل احزاب یا نمایندگان آنها در جلسات مجمع حاضر میشوند و آنجا میتوانند به جمعبندی برسند.»
صفدر حسینی معتقد است كه راهبرد اصلی اصلاحطلبان باید مشخص باشد و راهبردی جواب میدهد كه هم مشترك و هم حاصل ائتلاف یكپارچه اصلاحطلبان باشد.بدینترتیب ایده كروبی یك بار دیگر با مخالفت دو عضو مجمع روحانیون و حزب مشاركت روبهرو شد. اسحاق جهانگیری میزبان جلسه كه عمده وقتش صرف پذیرایی و ارجگذاری میهمانان سپری شده است و از دور بحثهای دوستانش را نظاره میكند. در این باره یادآور شد: «ایده مطرح شده زمانی خوب است كه ببینیم چه سازوكاری برای آن تعیین میشود و چگونه قرار است آن ایده اجرا شود. اگر این مكانیزم یا هر مكانیزم دیگر، مورد قبول و وثوق كاندیداها واقع شد و اگر درست اجرا شد، طبیعتا ایده خوبی است والا خیر.»
پیش از این نیز شهروندامروز در گزارشی با عنوان «طرح كروبی: دولت ائتلافی» خبر داده بود كه مهدی كروبی به اصلاحطلبان دو پیشنهاد ارایه كرده است كه بر مبنای آن اصلاحطلبان یك دولت ائتلافی تشكیل دهند. این دو ایده در نشستهای مجمع روحانیون مطرح شد اما با مخالفتهایی روبهرو شد. هرچه بود پس از به بنبست رسیدن آن دو طرح، اكنون طرح سوم كروبی به اصلاحطلبان ارایه میشود. حسین مرعشی میگوید كه ما ایده جدید آقای كروبی را مثبت ارزیابی میكنیم: «بد نیست در ابتدا یك رقابت درونجناحی آغاز شود و سپس به یك رقابت جناحی بپردازیم.
مشروط بر اینكه این ایده محدود به خاتمی و كروبی نباشد. چون این ایده فرصت را برای كاندیداهای دیگر هم فراهم میكند.» او البته میگوید برای اینكه بحثهای بیشتری در اینباره صورت بگیرد، ما ایده آقای كروبی را در نشست مجمع روحانیون نیز مطرح میكنیم تا بلكه در آنجا بحثهای بیشتری صورت بگیرد و در صورت موافقت جمع اجرایی شود. حسین مرعشی یك نكته دیگر را نیز میگوید: «برداشتی كه من از آقای كروبی پیدا كردم این بود كه ایشان به جد به ائتلاف اصلاحطلبان میاندیشد و میخواهد این اتفاق رخ دهد. این نكته مثبتی است كه نباید آن را از خاطر برد.»
شهریور به پایان رسید. قرار اولیه این بود كه اصلاحطلبان، چنانكه پیشتر گفته بودند وضعیت كاندیدای نهایی خود را مشخص كنند؛ خصوصا آمدن یا نیامدن آقای خاتمی و ماندن یا نماندن مهدی كروبی. اما گویا هنوز سیب انتخابات در حال چرخیدن هزارباره خود در آسمان است. این در حالی است كه همزمان با طرح نام خاتمی و كروبی، دانشجویان، خصوصا طیف تحكیم وحدت و برخی روزنامهنگاران چشم به حضور عبدالله نوری دوختهاند.
از آن سو، فرزندان سردارانی چون باكری و بروجردی و شهدای بزرگ ایران از میرحسین موسوی میخواهند كه پاشنهها را وركشد، پای به میدان انتخابات بگذارد.در دیگر سو برخی تكنوكراتها جلسه برگزار میكنند و به دنبال یك مدیری هستند كه سابقه مدیریتی خوبی از خود بر جای گذارده است. تردیدها كی پایان مییابد آیا این ماه نیز همچنان در بر همان پاشنه پیشین میچرخد و هر طرحی وتو میشود یا اینكه سرانجام اصلاحطلبان به نتیجه میرسند؟