امیر میرزایی :اگر”جانی دپ” با بازی در فیلم “دزدان دریای كارائیب” توانست، جان تازهای به ژانر” دزدان دریایی” در سینما بدهد، گروهی از دزدان سومالیایی، درخلیج پر رفت وآمد “عدن” جان تازهای به” صنعت باج گیری ودزدی دریایی” دادهاند. دزدان خلیج عدن از ابتدای امسال،54 بار به كشتیهای درحال تردد در خلیج عدن حمله كرده ودرنهایت موفق شدهاند بار 24 كشتی بزرگ واموال خدمه این كشتیها را درسواحل سومالی به غارت ببرند. یكی ازاین كشتیها، كشتی “دیانت” وابسته به ناوگان شركت كشتیرانی جمهوری اسلامیایران است كه دزدان خلیج عدن، آن را با 29 خدمهاش گروگان گرفتهاند.
عدن خلیجی در جنوب یمن است كه از سمت جنوب با كشور سومالی و از سمت غرب با كشور كوچك « جیبوتی» همسایه است. عدن از سمت غرب توسط تنگه مندب- كه به بابالمندب مشهور است- با دریای سرخ و از سمت شرق با اقیانوس هند ارتباط دارد.
كشتی ایرانی “دیانت” ساخته شده در سال 1983 است كه دردسته كشتیهای فلهبر قرار میگیرد. به گفته مقامات شركت كشتیرانی ایران، كشتی دیانت برای پارهای تعمیرات به كشور چین ارسال شده بود وپس از انجام تعمیرات در بدنه این كشتی نسبتا فرسوده، شركت آلمانی “هنریش” آن را برای حمل 40هزار تن ماده معدنی، اجاره كرد.
آن گونه كه منابع مطلع اعلام كردهاند، دزدان خلیج عدن درگرگ ومیش صبح روز21 آگوست، مصادف با 31 مرداد ماه، با تیراندازی به كشتی ایرانی، آن را متوقف وپس از ورود به كشتی، فرماندهی آن را در دست گرفتند.حال 29 خدمه كشتی ایرانی خوب اعلام شده اما به گفته مدیرعامل شركت كشتیرانی جمهوری اسلامیایران، ربایندگان كشتی دیانت، برای آزادی گروگانها وپس دادن كشتی، درخواست پول كردهاند.رسانهها، رقم درخواستی دزدان دریایی را دو میلیون دلار اعلام كردهاند اما «محمد حسین داجفر»، مدیرعامل كشتیرانی ایران تاكنون حاضر به افشای رقم درخواستی دزدان خلیج عدن نشده است.
دریای ناآرام سیاست
فقط خلیج عدن نیست كه برای كشتیرانی جمهوری اسلامیایران نا امن شده است، بیانیهای از سوی وزارت خارجه آمریكا در تاریخ 10 سپتامبر مبنی بر تحریم خطوط كشتیرانی جمهوری اسلامیایران، دریای سیاست را برای 184 فروند كشتی این ناوگان، متلاطم كرد. درشرایطی كه دیپلماتهای ایرانی ومقامات كشتیرانی برای آزادی گروگانها وكشتی دیانت، مشغول مذاكره با كشتیربایان خلیج عدن بودند، دولت آمریكا ادعا كرد كه شركت كشتیرانی جمهوری اسلامیایران، اسلحه و محمولههای نظامی حمل كرده، به همین دلیل شركت ایرانی را تحریم كرد.
مقامات آمریكایی در بیانیهای كه بلافاصله از سوی مدیرعامل كشتیرانی ایران تكذیب شد، ادعا كردند كه كشتیرانی جمهوری اسلامی مدارك حمل ونقل را دستكاری كرده تا محموله نظامیاش را پنهان كند. وزارت خزانهداری آمریكا ادعا كرده است كه خطوط كشتیرانی جمهوری اسلامی ایران(IRISL) به وزارت دفاع جمهوری اسلامی كمكهای لجستیك كرده است. اقدام دولت آمریكا به این معناست كه حسابهای بانكی و داراییهای خطوط كشتیرانی جمهوری اسلامی در آمریكا مسدود خواهد شد. همچنین شركتهای آمریكایی اجازه نخواهند داشت كه با خطوط كشتیرانی ایران و شركتهای همكارش ارتباطات تجاری داشته باشند.
موج سهمگین تحریم
اولین بار در زمان نخست وزیری تونی بلر در پیش نویس قطعنامه پیشنهادی كه از سوی انگلستان تهیه شده بود محاصره دریای ایران مطرح شد. یكی از مفاد پیشنهادی این پیشنویس محاصره دریایی ایران بود و از آنجا كه این پیشنهاد به منزله اعلان جنگ علیه ایران بود از سوی اعضای شورای امنیت با مخالفت جدی روبرو شد. پس ازآن در سپتامبر سال 2008وزارت خزانهداری آمریكا در اقدامیتازه، شركت كشتیرانی جمهوری اسلامیایران و 18 شركت وابسته آن را تحریم كرده و این اقدام خود را در راستای عمل به مفاد قطعنامه 1803 ا اعلام كرده و مدعی شد « به دلیل این كه شركت كشتیرانی جمهوری اسلامیایران و شركتهای وابسته به آن خدمات لجستیكی به برنامه موشكی ایران ارائه میكنند و درهمین زمینه مقامات بین المللی كشتیرانی را گمراه میكنند، این شركت مورد تحریم قرار میگیرد.»
در همین راستا استوارت لوی، معاون وزیر خزانه داری آمریكا در امور مبارزه با تروریسم و اطلاعات مالی، مدعی شد شركت كشتیرانی جمهوری اسلامیبا جعل اسناد و مدارك كالاهای مورد تحریم سازمان ملل متحد را به ایران منتقل میكند. شركت كشتیرانی جمهوری اسلامینیز در واكنشی سریع، با رد ادعاهای مقامات آمریكایی اعلام كرد فعالیت این شركت دقیقا در چارچوب مقررات و قوانین بین المللی بوده و هیچگونه تخطی از مقررات و قوانین حاكم بر این صنعت در كشتیرانی جمهوری اسلامیایران قابل پذیرش نیست و اسناد صادره از طرف كشتیرانی جمهوری اسلامیایران كاملا مستند به مدارك بوده و به هیچ وجه اسناد ساختگی و دستكاری شده كه مورد ادعای دولت آمریكا است توسط شركت معتبری چون كشتیرانی جمهوری اسلامیایران صادر نمیشود.كشتیرانی ایران همچنین اعلام كرد: كلیه مدارك مربوط به محمولات و بار كشتیها نیز به تایید مقامات بندری كشورهایی كه كشتیهای این شركت در آنها تردد دارند میرسد.
نمایندگی دائم جمهوری اسلامیایران نزد سازمان ملل متحد نیز ضمن غیر قانونی دانستن این اقدام آمریكا اعلام كرد در حالیكه حتی قطعنامه 1803 كه ذاتا نیز فاقد مبنای قانونی و حقوقی بوده، چنین اقداماتی را توصیه نكرده است تحریم شركت كشتیرانی ناشی از تفسیرهای نادرست و انحرافی از قطعنامه 1803 شورای امنیت سازمان ملل است. هر چند بیش از پنج تا شش سال است كه كشتیهای ایرانی به بنادر آمریكا و خلیج مكزیك تردد نداشتهاند و حتی كشتیهای ایرانی كه از سایر كشورها برای حمل محصولات به اجاره در میآمدند یكی از شرایطشان این بود كه به سمت اینگونه بنادر نروند.
اما بر خلاف نظر عدهای از تحلیل گران كه معتقدند این اقدام آمریكا بیشتر تبلیغاتی است تا اقتصادی و تاثیری بر فعالیت كشتیرانی و واردات كالا به ایران یا صادرات كالای ایرانی ندارد عدهای دیگر از كارشناسان بر این باورند كه تحریمهای شورای امنیت علیه ایران به صنعت كشتیرانی آسیب رساندهاست و در حال حاضر به علت تحریمهای شورای امنیت سازمان ملل و فشارهای آمریكا 50 درصد كالاهای وارداتی ایران توسط كشتیهای داخلی اما با پرچم كشورهای خارجی انجام میشود و این مسئله بهای كالاها را در مقایسه با قیمت تمام شده افزایش دادهاست.
در قطعنامه 1803 شورای امنیت سازمان ملل از همه كشورها خواسته شده است تا طبق اختیارات قانونی ملی خود و حقوق بینالمللی محمولههای كشتیهای شركت كشتیرانی جمهوری اسلامیایران را مورد بازرسی قرار دهند. این بازرسی “مشروط به آن است كه دلیل معقولی برای پذیرفتن این كه این كشتیها حامل كالاهای ممنوعه “ طبق قطعنامههای 1737 و 1747 و 1803 شورای امنیت سازمان ملل است. ولی تا كنون در بازرسیهای مختلفی كه توسط برخی از كشورها انجام شده هیچ كالای ممنوعهای-بنابه مفاد قطعنامههای فوقالذكر- گزارش نشده است.
“حكشتی” دربورس لنگر انداخت
كشتیرانی جمهوری اسلامی ایران دراردیبهشت ماه سال 1387 پس از 40 سال فعالیت تحت پوشش دولت، با قبول پذیرش در بورس به عنوان شركت سهامیعام، دور تازهای از فعالیتهای خود را پایهریزی كرد.سهام این شركت بزرگ، در واپسین روزهای اردیبهشت سال 1387 دربورس تهران عرضه شد اما مدت زمان زیادی نپائید كه بورس اوراق بهادار، “حكشتی” نماد كشتیرانی ایران را به دلیل اعمال تحریم وامكان سقوط ارزش آن، متوقف كرد. پس از توقف نماد، مدیر عامل كشتیرانی ایران اعلام كرد از آنجا كه كشتی دیانت،محموله و كاركنان آن بیمه هستند، ربوده شدن آن تاثیرى بر EPS این شركت نخواهد داشت اما میزان عدمالنفع كشتى ربوده شده با توجه به زمان توقف آن پس از خاتمه موضوع به بورس ارائه خواهد شد.